Новости Спецпроекты Авторы
 
СТАТЬ АВТОРОМ
 

Мы все стали свидетелями великих исторических перемен. Давайте создавать летопись нового Крыма вместе!

 

Золотая колыбель / Алтын бешик

Яша, меним тилим!
автор: Муэллиф: Маргарита Кандинская, Акъмесджит 17.04.2017 в 11:30
Фото: avdet.org

ИХТИЯДЖ БАР

Къырым джумхуриетнинъ тасиль, илим, яшлыкъ сиясети ве спорттан комитетнинъ реиси Владимир Боков сёйлегенине коре,  Къырымлылар ичюн  учь эсас тиллеринден биринде тасилини алмакъ екяне имкяны барлыр.  Эльбетте, кучюк бир мектеп ичине миллий сыныфлар ачылмасы реаль дегиль, лякинана- бабалар тарафындан шикяетлернинъ ёкъ олувы, ихтияджларнынъ къанаатлендирмесини исбатлай. Ве онынъ ичюн бизим комитетимизге мураджаат иле даа кимсе кельмеди.

Учь эсас тиллеринден бири иле тасиль алмакъ ичюн, мектеп мудири адына ариза язмакъ етерлидир. Бойле миллий сыныф ачылмасы ичюн,ана-баба адындан энъ аз ариза керектир. Эгер о къадар ариза топланмаса, башкъа мектепке мураджаат иле бармакъ тевсие этелер.

Илим, тасиль, яшлыкъ назирлиги берген малюматларына коре, Къырымда 15 умумтасиль окъув юртларында къырымтатар тили огрениле. Бу 201 сыныф, яни 3651 талебе ана тилинде окъумакъталар.Бойле мектеплер,эльбетте къырымтатарлар компакт шекильде яшагъан ерлеринде ачылдылар: Акъяр, Акъмесджит, Бахчисарай районларында ве Акъмесджит шеэринде мевджутлар.Ве эльбетте, рус тили ве эдебияты фенлери огренебилирлер. Бундан башкъа, рус мектеплер ичинде 137 миллий сыныф ачылгъандыр. 


НЕФЕС КИБИ КЕРЕКТИР

Табиий ки, толусынен тасильалмакъ ичюн, китаплар ве дерсликлер керекмелидир.Эгер украин тилинде дерсликлер олса, къырымтатар тилинде чыкъарылган дерсликлер пек аз, ве ёкъ демеси мумкюндир. 

− Дерсликлер нефес киби керек эдилер!- къырымтатар тили ве эдебияттан оджасы Эльмаз Аметдинова хатырлап пайлаша.  Тилини сакъламакъ ичюн бир-эки дерс этерли дегиль. Ве эр бир бала эвинде ана тилинде къонушса да, эдебий тили гъайып ола.

Окъув китапларнынъ биринджи къысымы февраль айында кельген эди, къалганы исе, март айында. Бу партия ичинде 1-9 сыныфлар ичюн толу комплектлер бар эди.

Бир йыл девамында къырымтатар тилине Россия тасиль прогаммасын 44 дерслик терджиме япылгъан эди. Эсас этип, темель окъув эдебиятны, «Просвещение» нешериятнынъ окъув  нешерияты алынгъан эди. Бундан гъайры, Къырым тасиль назирлигиниъ мутехассыслары къырымтатар тили ве эдебияты огренмек ичин дерсиклерни яздылар.Бу программалар, тасиль назирлигининъ реестрлерине ильк кере кирсетильген эдилер.

− Актив шекильде къырымдаки алимлер, къырымтатар тили ве эдебиятындан оджалары, бу дерсиклерни чыкъардылар, – Вилен Джемалитдинов, №42 Эшреф Шемьи-заде адына мектеп мудири Вилен Джемалитдинов хатырлай. Айры дикъкъат къырымтатар тилинден дерслигине берильген эди., о эки шекильде чыкъарылгъан эди-  Ана тили ве эджнебий тили шекиллеринде.

  ДАА ЧОКЪ ОЛАДЖАКЪ

Бутюн дерсликлер «Просвещение » нешериятында чыкъарылган ве джеми 45 бинъ нусха олып Къырымгъа кетирильген эдилер. О къадар толу къырымтатар тилинде тасиль алгъан талебелер ичюн дерсиклернинъ темин этилювы Къырымда ильк кере олды.

− Дерсликлернинъ терджиме ве  тешкилятландырмасы бу садедже тасиль проекти дегиль де, бу социаль ве сиясий проектлеридир- Къырым илим,тасиль, яшлыкъ ве спорт назирнинъ муавини Айдер Аблятипов деп сая. Девлетимиз ачыкъ алда, ана тилинде тасиль алмакъ акъкъынны косьтеребиле. Бугуньки кунюмизде, къырымтатар миллий мектеплер ве сыныфлар юксек кейфиетли дерсиклернен темин эткенмиз, ве бойле ал, эльбетте тувгъан тилимизни къорумакъ ве инкишаф япмагъа ярдым этеджек.

− Эр бир талебе  эвинде озь шиведе лакъырды эте, ве мектепнинъ эсас макъсады, эдебий тилин огретмек, малюмат ичинде керек олгъан шейлерни тапмакътыр, ве бу макъсат ичюн бу дерсликлер буюк ярдым япалар- къырымтатар тили ве эдебиятындан оджасы Ферузе Джемильева иза этти- талебелер ана тилинде китап окъумакъ, толусынен огренмек кереклер. Бойле олмаса, тилимиз оледжек.

Бу сене ичинде  Къырым Тасиль назирлиги  къырымтатар тилинде язылган дерсликлерни чыкъармакъ девам этеджек, 10-11 сыныфлар ичюн дерсликлери де олайджак.Наталья Гончарова берген малюматларына коре, джумхуриет бюджетинде 50 миллион рубле айырылган. Эльязма япмакъ азырланувында къырымтатар тили ве эдебияты оджалары ве алий окъув юртларнынъ оджалары иштирак этеджеклер. 

 



0 КОММЕНТАРИЕВ

ВОЙТИ

КОММЕНТИРОВАТЬ